Çatı ve Teras Bahçeleri Ankara şehrinde sık rastlanan türden bahçeler değildir. Şehrin pek çok semtinde apartmanların çatı, teras ve balkonlarında bir kaç saksı çiçeği görürüz çoğu kez; hatta büyük saksılarda bodur ağaçlara bile rastlarız bazen.

Ben ilkbahar geldiğinde sezonluk çiçeklerden mutlaka alır; uzun dikdörtgen saksılara dikerim ve mutfak penceremin önüne koyarım. Bununla da kalmam; büyük derin saksılarıma, tohumdan çimlendirip hazırladığım fidelerimi dikerim. İlkbahar – yaz mevsimlerinde taze sebzelerim olur.

Bir süre önce aklımda bir soru oluştu: Neden küçük bir balkon bahçem olmasın? Neden teraslarımıza gelişigüzel birkaç saksı koymak yerine, teras bahçelerimiz olmasın? Çatı, teras ve balkon bahçelerini araştırmaya başladım. Çatı bahçeleri biz de çok az ama yurt dışında bu tür bahçeler çok ilgi görmekte.

Kısaca çatı ve teras bahçelerinin avantajları şu şekilde özetlenebilir:

- Biyolojik Çeşitlilik Oluşturur

Çatı bahçeleri kentsel alanlar ile doğa arasında bir bağlantı kurar. Bitki ve hayvanlara habitat, barınak ve yiyecek ortamı sağlar. Böylelikle kentlerdeki yeşil alan miktarı artar ve kentsel yerleşimler nedeniyle bitki ve hayvan nesillerinin tükenmesine engel olur (Hemstok, 2006).

- Kent Havasını Temizler

Kentlerdeki egzoz gazlarını ve tozu tutar, havadaki karbon dioksiti bünyesine alır ve yerine oksijen verir. Çatı bahçelerindeki büyüme ortamı derinleştikçe, bitki çeşitliliği artar, yapraklı bitkilerin artışı ile kirlilik miktarı daha da azalır ve oksijen miktarında da artış olur (Hemstok, 2006).

- Isı Adası Etkisi Azalır

Ozon gazı, duman ve oksitli gaz üretimi sebebiyle ortaya çıkan ısı adası etkisi ile klimalar daha yoğun kullanılır ve enerji sarfiyatı artar. Çatı Bahçeleri ısı adası etkisinin azalmasına katkıda bulunur. Bitkiler çatı örtüsünü gölgelerler. Bitkilerin büyüme ortamı ve terlemesi serinletici etki yaratır. Şehirde eşit olarak yayılan çok miktarda küçük alanlı çatı bahçeleri ısı adasının etkisini büyük ölçüde azaltır. Çatı bahçelerinde sulama sisteminin kurulması ile büyüme ortamında sabit miktarda su bulunur. Bitkilerin terlemesi ve büyüme ortamındaki suyunda buharlaşması, ortamdaki buhar miktarında iyileşmeye sebep olur ve böylece bitki cinsi ve su miktarına bağlı olarak, çatı bahçelerinde sulama sisteminin kurulmuş olması ile sıcaklık sulama sistemi kurulmamış çatı bahçelerine oranla 4 kat daha az olur (Hemstok, 2006).


- Sosyal Yararları

Çatı ve teras bahçeleri, yapıların yoğunlukta olduğu şehirlerimizde, bahçe fonksiyonu görebilecek doğal mekanlardır. Bu mekanlar yapılara estetik güzellik katarak görüntü kirliliğini de azaltır. Yapılan çalışmalara göre, ofisleri veya hastane odaları çatı bahçesine bakan kişilerin stresinde azalma, kendini iyi hissetmede artış ve özellikle hastaların iyileşmesine yardımcı olduğu görülmüştür (Hemstok, 2006).

- Binalara Ekstra Yalıtım Sağlar

Binanın yapısına ve bulunduğu alanın hava koşullarına bağlı olarak ısı sarfiyatında azalma görülür. Ayrıca çatı yalıtım malzemelerini ömrünü arttırmaktadır. Toronto’da yaz aylarında bir öğleden sonra yapılan bir ölçümde; geleneksel çatısı olan bir yapının yüzey sıcaklığı 70˚C iken, çatı bahçesi olan yapıda yüzey sıcaklığı 25˚C olduğu görülmüştür. Gündüz ile gece arasındaki sıcaklık farkı azalacağından ve UV ışınlarına direk maruz kalmayacağından çatı örtüsünün ömrü iki üç kat daha fazla olur (Hemstok,2006).

- Yağmur Suyu Miktarı Azalır

Kentsel alanlarda %75 oranında yağmur suyu drenaj sistemleri tarafından toplanırken, orman alanlarında bu miktar %5tir. Çatı bahçeleri bir sünger gibi yağmur suyunu emerler; yağmur suyunun bir kısmı bitkiler tarafından kullanılır, bir kısmı buharlaşır ve kalan suda uzun sürede drenaj sistemine akar. Böylece su ve kanalizasyon sistemlerinin yükü azalmış olur. Oregon Eyaletinin Portland şehrinde bir çatıda yapılan çalışmada 10cm kalınlığındaki büyüme ortamının yağmur sezonunda %69 oranında yağmur suyunu absorbe ettiği görülmüştür (Hemstok,2006).